Hoe dichter we bij de verkiezingen komen, hoe vaker kandidaat-politici op televisie “optreden” en hoe meer televisie debatten we voorgeschoteld krijgen. Worden kiezers daar wijzer van? Wijzer dan wat plaatsvervangende schaamte voor het amateurtoneel dat hen voorgeschoteld wordt? De een wel, de ander niet, waarschijnlijk. Maar het is maar zeer de vraag of deze debatten veel vertellen over het vermogen van de deelnemers om het land te besturen. Zieltjes winnen van kiezers is tot op de dag van vandaag nog altijd niet hetzelfde als goed beleid maken en ten uitvoer brengen. Dat vraagt hele andere eigenschappen. Het zou, als je logisch nadenkt, eigenlijk alleen maar toeval zijn als die verschillende eigenschappen in één en dezelfde persoon verenigd zouden zijn.

Het bewijs van het feit dat het visuele (de verpakking dus) het auditieve (de feitelijke inhoud) overvleugeld werd al bewezen in het allereerste televisie debat ooit. Dat was op 26 september 1960 tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen tussen Kennedy en Nixon. Niet dat ik een fan ben van Nixon (dat zullen maar weinigen zijn) maar het gaat even om dat ene debat zelf. Tot die dag konden de kiezers zo’n debat volgen op de radio. Dan zie je niet hoe iemand iets brengt, maar je hoort alleen wat er gezegd wordt: je neemt de inhoud tot je. Een groot deel van de Amerikaanse bevolking heeft ook dat bewuste debat via de radio beluisterd. Natuurlijk was er ook een grote groep nieuwsgierigen die de primeur van een verkiezingsdebat via de TV live gevolgd heeft. Achteraf houden zowel de verkiezingspartijen als de omroepen polls onder de kiezers. De uitslag was verbluffend. Volgens de televisiekijkers had Kennedy het debat met afstand gewonnen. Maar de radioluisteraars hadden eveneens geen enkele twijfel: Nixon had het debat overtuigend gewonnen. Charisma versus inhoud. Charisma wint.

Kleine notitie om het af te ronden:

De stelling dat de uitkomst uiteindelijk goed was omdat Nixon een vreselijke president zou zijn geweest en Kennedy een droom president, gaat niet op. Nixon is pas jaren later, opgejaagd door paranoïde denkbeelden, uit de bocht gevlogen en Kennedy was op geen stukken na de ideale president zoals hij door velen herinnerd wordt. Niet dat hij speciaal negatief herinnerd hoeft te worden, maar het ideaalbeeld dat aan hem is opgehangen heeft net zo goed geen fundament. Om te beginnen had hij natuurlijk “Clinton-achtige” zwakheden en, veel belangrijker, als president heeft hij nauwelijks iets neergezet waar de Verenigde Staten structureel beter van zijn geworden. Dat hadden de radio luisteraars al gehoord. Was Nixon beter geweest? Ik zou het niet durven zeggen, maar de tv beelden hebben hem in elk geval geen recht gedaan.