Populisme wordt gezien als een vies woord. Met reden. Geert Wilders wordt verweten een populist te zijn. Dat houdt echter alleen stand als de andere politieke kartrekkers niet die kenmerken zouden vertonen en daar gaat het mank. Heel veel lijsttrekkers acteren momenteel als de reinste populisten en dat neemt toe met het naderen van de verkiezingsdatum. Hoe komt dat? Dat komt omdat de kiezer daar in grote getalen zelf om vraagt door zijn eigen belang prominent voorop te stellen: egoïsme creëert populisme.

Lang geleden, gaat al richting een eeuw, werden politieke partijen opgericht op basis van ideologieën. Die bepaalden welke ideale maatschappij nagestreefd diende te worden. Kiezers stemden op de partij wiens ideaalbeeld het beste overeen kwam met hun eigen idealen. Dat die idealen niet altijd betekenden dat er op hele korte termijn meer guldens op hun rekening binnen kwamen, het openbaar vervoer goedkoper werd, studiebeurzen gratis werden en de files verdwenen, speelde geen rol. Daarvoor waren het idealen, doelen om na te streven om tot een betere maatschappij te komen voor iedereen.

Anno 2017 zijn de criteria waarop de kiezer aangeeft te zullen kiezen heel erg op de overzienbare korte termijn en op individueel (bijna egoïstisch) belang gericht. “Ik wil niet pas met 67 maar met 65 of nog eerder met pensioen.”, “Ik wil geen eigen bijdrage aan ziektekosten betalen.”, “Ik ben bang voor terrorisme en wil dat Nederland geen moslims meer binnen laat.”, “Ik wil als ondernemer niet dat ik een zieke werknemer 2 jaar moet doorbetalen.” enzovoorts enzovoorts. En de verschillende politieke partijen springen daarop in door de betreffende bevolkingsgroepen te beloven juist dat specifieke punt aan te pakken, in de hoop dat daarmee deze specifieke groep zich als kiezer achter hun schaart. Kiezers vertellen wat ze willen horen, dat precies hun probleem door jou wordt aangepakt (zonder echt duidelijk te worden in het “hoe dan” of met een oplossing te komen die onbetaalbaar is of vanwege internationale afspraken of juridische aspecten onuitvoerbaar), dat is populisme. En dat past precies bij de egoïstische insteek van de kiezers zelf. Anders gezegd: het feit dat we momenteel met zoveel populistische lijsttrekkers te maken hebben, hebben we aan onszelf te danken.

Trappen alle partijen in die valkuil? Nee, niet allemaal. Maar wel veel. Geen Peil als ergste: die geven duidelijk aan geen idee te hebben en alleen maar te doen waar u toevallig op dat moment zin in hebt. Dus hopelijk hebt u niet slecht geslapen of iets verkeerds gegeten. Er zijn een paar uitzonderingen. Zij die een duidelijke ideologische grondslag hebben, die voor hen te belangrijk is om omwille van politiek gewin van af te wijken, gedragen zich niet populistisch. Zoals de partijen op religieuze grondslag. Maar het zou onverstandig zijn om anno 2017 te kiezen voor mensen die hun programma stoelen op een meer dan 2000 jaar oud boek, met in veel gevallen net zo gedateerde ideeën. Maar als je die uit de selectie elimineert blijft alleen nog maar de Partij voor de Dieren over. Trek je eigen conclusies.