De afgelopen week zijn snel achter elkaar enkele (semi)overheidsinstituten in het nieuws geweest. En niet op een positieve manier. Het RIVM zou het onderzoek naar mogelijke gevaren voor de gezondheid van kunstgrasvelden niet deugdelijk hebben uitgevoerd, het CBS zou zich hebben verteld wat betreft het aantal hotelovernachtingen in de provincie Limburg en de belastingdienst doet wat ze zelf willen.

Natuurlijk hebben deze organisaties de plicht openheid van zaken te geven m.b.t. hun handelen, zodat wij, de Nederlandse burgers, ons ervan kunnen verzekeren dat wij nog steeds op deze instituten kunnen bouwen. Controle heet dat. En overal waar continu gecontroleerd wordt loop je met enige regelmaat tegen zaken aan waarvan je zegt “Hee, dat is niet goed op deze manier, doe het maar opnieuw.”. Deze organisaties weten dat allang, acteren ook op die manier en daarom kunnen we ook al jaren op ze vertrouwen, zonder dat ook maar één burger daar ’s nachts van wakker hoeft te liggen. Dat is het fundament van onze samenleving. Daardoor hebben we zo’n welvaart op kunnen bouwen. Dat is wat Nederland (en de meeste westerse landen) onderscheidt van de Derde Wereld en van Bananen republieken. En dat is waarom het niet goed is om barsten in zo’n fundament te slaan. Beter is het om scheurtjes, die door gebruik nu eenmaal ontstaan, te dichten en het fundament weer stevig te maken.

Daarom werd (en word) ik niet vrolijk van de berichtgeving van afgelopen week. Niet omdat er fouten zijn gemaakt, want waar mensen werken worden fouten gemaakt. Wijs op de fouten, corrigeer ze en ga verder. Dat is een van de wezenlijke taken van de politieke bestuurders. Zij zijn opdrachtgever (of zelfs hiërarchisch de baas) van deze instituten en zijn zodoende rechtstreeks verantwoordelijk voor hoe deze acteren en welke resultaten ze opleveren. Geef je opdracht op de juiste manier, check welk resultaat je aangeboden krijgt (voldoet het aan de gestelde opdracht?), vraag om correctie als je niet tevreden bent en ga verder. Dan ben je een goed opdrachtgever / werkgever.

Het niet verstandig om, op grond van politieke motieven (er staan tenslotte altijd wel ergens verkiezingen voor de deur) in de pers deze instituten te kakken te zetten en zo bij een breed publiek het beeld neer te zetten dat instituten, waar we altijd op hebben kunnen bouwen en ook moeten blijven bouwen, niet betrouwbaar zijn, hun eigen agenda hebben en niet in het algemeen belang werken. Dan glijden we langzaam af naar een niveau waar je niet wil eindigen. Als politiek ben je verantwoordelijk voor de resultaten die deze organisaties opleveren, dus hen aanvallen zou eigenlijk moeten resulteren in een omgekeerde aanval op je zelf: doe je werk goed en geef de juiste opdracht aan het RIVM en check hoe het resultaat tot stand is gekomen; vraag bij het CBS na op welke manier de hotelovernachtingen zijn gecalculeerd voordat je in de krant en op TV tegengestelde verhalen verkondigd; manage de belastingdienst deugdelijk zoals je dat hoort te doen vanuit het ministerie van financiën en wijs niet achteraf met de vinger. Anders brokkel je je eigen fundament af en daar gaat het huis niet steviger van staan.