Om het heel simpel onder één noemer samen te vatten: dat je moet buigen voor de wil van de meerderheid. Ook al heeft die ongelijk. Wat heel goed zou kunnen, want alleen omdat veel mensen iets beweren, wil nog niet zeggen dat het waar is. Meestal is dat niet zo heel erg (krijg je een links kabinet terwijl je rechts zou willen of omgekeerd), soms pakt het heftig verkeerd uit (halverwege vorige eeuw winnen fascisten in Italië, Spanje en Duitsland) met hele akelige gevolgen. Stomweg roepen dat iets de goeie weg is “omdat het volk het zo wil” gaat niet altijd op. “Het volk” heeft vaak genoeg grote blunders begaan op dat vlak. “Het volk”, dat zijn wij trouwens allemaal, niemand uitgezonderd. Niks “de elite” en “de gewone man”. De hele smeltkroes van alle lagen van de bevolking bij elkaar, dat is het volk. Jij dus ook. En ik ook.

De redenen waarom er met enige regelmaat onverwachte (er zijn er die zeggen “ongewenste”) verkiezingsuitslagen uit de bus komen, kun je bijna altijd terug voeren op onvrede. Onvrede over degenen die afgelopen jaren het roer in handen hebben gehad en die een aantal onderwerpen die voor veel mensen heel zwaar wegen, niet of onvoldoende hebben aangepakt. Vaak gaat dat gepaard met een weigering om het beestje bij de naam te noemen. Meestal omdat men dat ongepast vindt, niet netjes, onfatsoenlijk of noem maar op. Tegenwoordig gebruiken we daar de term “politiek correct” voor. En de onderwerpen van nu draaien om een aantal dicht bij elkaar liggende gevoelige onderwerpen: buitenlanders, Islam, terrorisme, racisme, discriminatie, etc. Het speelt hier in Nederland een rol, het speelde een sleutelrol bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In de podcast hieronder legt Sam Harris haarfijn uit hoe Hillary Clinton en de (links geachte) Democraten zich kansloos (en ook terecht) uit de markt prezen door te weigeren om deze thema’s aan te snijden. Sam Harris is trouwens een neuro-wetenschapper en filosoof die bekend is geworden als schrijver van het boek “The end of faith”.

Voor de duidelijkheid: Harris verwijt Clinton en haar Democraten dat ze geen krachtig standpunt in nemen over onderwerpen die voor zo’n groot deel van de Amerikanen (waaronder hijzelf) belangrijk zijn, maar hij is absoluut geen fan van Trump. Sterker nog: hij vindt Trump in alle opzichten volkomen ongeschikt voor de rol van president van de verenigde staten en ook dat kan hij haarfijn uitleggen (met name vanaf 2m30).

En hoe vertalen we dat naar Nederland? Lijkt me niet zo moeilijk.

Wij zijn één van de landen met een immigratieprobleem, waar Harris o.a. naar verwijst. Onze bevolkingssamenstelling is heel gemixt en tegelijkertijd zijn er heel veel mensen bang voor moslim extremisme. Wat niet zo vreemd is na de aanslagen in Parijs en Brussel, waarmee dat geweld heel dichtbij komt. Die mensen zouden het heel fijn vinden als ze ergens aan konden zien, dat er iets gedaan werd, waardoor zij zich minder zorgen zouden hoeven maken. En diezelfde mensen vinden het niet leuk dat zij voor racist worden uitgemaakt op grond van hun eigen voorstellen om hier iets aan te doen. En daarmee hebben ze een punt: Een racist weert mensen op grond van ras (= uiterlijkheden). Dit gaat echter over het weren van mensen op grond van hun overtuigingen. Diepgewortelde overtuigingen, die zich uiten in geweld. Dat je geen geweld wil binnen halen is begrijpelijk. Dat je daarom bevolkingsgroepen van waaruit je het geweld kunt verwachten wil weren, klinkt logisch, maar is onpraktisch en waarschijnlijk ook ongewenst. Dat daar het label racist en fascist op wordt geplakt is echter onterecht, minstens even onpraktisch en net zo onwenselijk. Het zorgt ervoor dat alles opeens een strijdperk wordt, zelfs tot en met het Sinterklaasfeest toe.

Als je zover bent gekomen als Nederlanders, dan kun je er gif op innemen dat mensen er klaar mee zijn dat ze voor racist worden uitgemaakt. Zeker als hun enige inmenging tot nu toe was, dat ze graag willen dat Zwarte Piet gewoon Zwarte Piet blijft. En als alle traditionele politieke partijen om deze hete brei heen blijven draaien (niet vóór, niet tegen, begrip voor beide standpunten, maar de handen er van af trekken en geen oplossing bieden) dan moet je niet raar staan te kijken als straks heel veel kiezers (ook die waar je het normaal gesproken niet van zou verwachten) opeens kiezen voor iemand die daar wel duidelijk en uitgesproken over is. Wil je dat niet? Biedt dan oplossingen voor de zorgen die onder de mensen leven. Dat hoeft juist niet dezelfde oplossing te zijn die de mensen nu zelf roepen (Henry Ford zei ooit: Als ik de mensen had gevraagd wat ze willen dan hadden ze gezegd “Een sneller paard!”). Het moet een echte oplossing zijn, eentje waar jullie politieke partij op grond van haar waarden achter kan staan, uit kan leggen en ook uit kan voeren. Dan weten we tenminste waar alle partijen staan op die punten. Dan zien we of ze oplossingen aandragen en welke. Dan hebben we wat te kiezen. Het heet tenslotte niet voor niets verkiezingen.